THỒNG TIN CƠ BẢN VỀ MEXICO VÀ QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM

I. Tổng quan về môi trường kinh tế - chính trị của Mexico:
1. Tình hình chính trị, chính sách đối ngoại, nước và khu vực ưu tiên trong chính sách đối ngoại:
Từ năm 2000, Đảng Hành động Quốc gia Mexico (PAN - cánh hữu) đã nắm quyền lãnh đạo chính phủ liên bang, chấm dứt 71 năm cầm quyền liên tục của Đảng Cách mạng Thể chế (PRI). Sau cuộc bầu cử đầy tranh cãi ngày 2/7/2006 với thắng lợi xít xao thuộc về ứng cử viên đảng PAN, Tổng thống Felipe Calderon và Chính phủ nhiệm kỳ mới nhậm chức ngày 1/12/2006  đã tìm mọi cách hòa giải dân tộc, tạo dựng uy tín và khẳng định quyền lãnh đạo hợp pháp của mình. Chính quyền đã hoạt động tích cực và năng động trên cơ sở ưu tiên giải quyêt những vấn đề nổi cộm của đất nước như  phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh và tạo việc làm...
Về quan hệ quốc tế, Mexico theo đuổi một chính sách đối ngoại hiện đại, tích cực và có trách nhiệm dựa trên các nguyên tắc ngoaị giao truyền thống được xác định trong Hiến pháp và các nguyên tắc chung về bảo vệ các quyền tự do, bảo vệ nhân quyền, bảo vệ quyền lợi của người Mexico ở nước ngoài, khuyến khích dân chủ và tiến bộ xã hội nhằm  mục tiêu tối cao là phát triển đất nước về mọi mặt và đưa Mexico lên vị thế xứng đáng với tầm vóc của mình trên trường quốc tế và khu vực theo phương châm ´´làm cho thế giới có mặt nhiều hơn ở Mexico và Mexico hiện diện nhiều hơn trên thế giới´´.
Quan hệ song phương quan trọng và ưu tiên nhất của Mexico là mối quan hệ với Hoa Kỳ do  hai nước có đường biên giới chung dài hơn  3 200 km, có nhiều mối liên hệ về lịch sử và truyền thống và do kinh tế phụ thuộc nặng vào Mỹ, theo đó gần 85% tổng giá trị trao đổi thương mại của Mexico là với nước này. Bên cạnh chính sách tiếp tục thắt chặt quan hệ với Canada và Liên minh Châu Âu, Mexico chủ trương tăng cường hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện với các nước Mỹ la tinh và Caribe, với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cũng như xác định Châu Phi, Trung Đông và Trung Á là những khu vực ưu tiên trong việc nâng cao vai trò của mình trên thế giới.
2. Tình hình phát triển kinh tế của nước sở tại, các đối tác chính.
Với 110 triệu dân và nền kinh tế trên 115 tỷ USD năm 2006 tính theo sức mua thực tế PPP và GDP theo đầu người đạt 10.000 USD (theo PPP), Mexico là một nền kinh tế lớn, đứng thứ hai ở Mỹ Latin và gần đây đã được xếp vào trong câu lạc bộ các nước phát triển OECD. Nhìn chung, đất nước này đã qua thời kỳ xáo trộn lớn, đặc biệt là cuộc khủng hoảng tài chính 1994, và bước vào thời kỳ phát triển ổn định hơn.
Nền kinh tế Mexico gần đây có những cơ sở vững chắc hơn so với thời kỳ 2000 – 2002, là thời kỳ mà sự yếu kém của nền kinh tế Mỹ đã khiến cho nền kinh tế Mexico bị đình trệ.  Ảnh hưởng sâu đậm của nền kinh tế Mỹ đối với Mexico đã khiến cho kinh tế nước này thiếu sự năng động và các biện pháp kinh tế mà Mexico áp dụng vẫn ở trong tình trạng mong manh, dao động do chưa tìm được hướng phát triển một cách ổn định.
Năm 2007, do mức tăng trưởng kinh tế của Mỹ giảm xuống nên tăng trưởng kinh tế của Mexico dự kiến chỉ đạt khoảng 3%, thấp hơn 4,8 % của năm 2006 và thấp hơn mức tăng trưởng bình quân dự kiến của cả khu vực Mỹ la tinh là 4,1%. Hiện nay tình hình kinh tế sở tại đang diễn biến phức tạp do lạm phát có thể tăng trên 4%, cùng với giá cả và thất nghiệp tăng. Tuy nhiên, một số biện pháp cải cách kinh tế, đặc biệt là cải cách thuế, mới được thông qua gần đây có thể sẽ góp phần nâng mức tăng trưởng kinh tế của nước này lên khoảng 3,5% năm 2008 và trên 4% vào các năm 2009, 2010. Năm 2006, GDP của Mexico đạt khoảng 840 tỉ USD, đứng thứ 12 thế giới với nợ nước  ngoài chỉ còn hơn 40 tỉ USD. Chính phủ mới phấn đấu đến năm 2020 sẽ đưa Mexico trở thành nước có nền kinh tế  mạnh thứ 4-5 thế giới với một sức cạnh tranh cao.
Mexico là nền kinh tế thị trường với mức độ hội nhập quốc tế cao. Việc ký Hiệp đinh Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Mỹ và Canada năm 1994 đã giúp Mexico  tận dụng tốt cơ hội để phát triển và hội nhập kinh tế một cách sâu rộng và toàn diện mặc dù có khá nhiều tác động trái. Ngoài ra, Mexico cũng đã ký hiệp định tự do thương mại FTA với khoảng 20 nước khác như Liên minh Châu Âu, Israel và phần lớn các nước Mỹ La tinh. Tuy nhiên nền kinh tế nước này  có tính cạnh tranh yếu, chỉ xếp thứ 58 trong danh sách 125 nước được xếp hạng.
Các đối tác kinh tế chính: Mỹ, Canada, Trung quốc, Nhật, Ấn độ, Đức, Pháp, Tây Ban Nha và các nước Mỹ la tinh.
3. Ngành, mặt hàng, lĩnh vực trọng điểm hoặc có tiềm năng phát triển:
- Công nghiệp: Dầu mỏ và khí đốt, khai khoáng, sắt thép, xi măng, chế biến thực phẩm, du lịch.
- Sản phẩm nông nghiệp: ngô, gạo, lúa mì, đậu nành, bông, cà phê, rau quả, thịt bò, sản phẩm gỗ.
- Hàng xuất khẩu chủ yếu: Dầu thô, linh kiện ô tô, máy móc, thiết bị điện tử, sản phẩm hoá chất, thực phẩm chế biến.
- Nhập khẩu chủ yếu: lương thực, máy nông nghiệp, động cơ ô tô.
- Ngoài ra, với số lượng kiều dân hơn 11 triệu người sống tại Mỹ, nguồn kiều hối gửi về nước hàng năm cũng là một nguồn thu đáng kể của Mexico, đứng thứ 2 sau xuất khẩu dầu với khoảng 24 tỉ USD năm 2006.

II. Quan hệ kinh tế - chính trị giữa Việt Nam với Mexico:
           Việt Nam và Mexico thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 19/5/1975. Năm 1975, Việt Nam mở Đại sứ quán tại Mexico. Năm 1976, Mexico mở Đại sứ quán tại Hà Nội, nhưng đến 1980 rút  vì khó  khăn kinh tế và tháng 7/2000, bạn mở lại Đai sứ quán tại Hà Nội. Nhìn chung hai nước không có cấn cá gì về chính trị, lịch sử mà ngược lại có nhiều cơ sở để phát triển tốt về mọi mặt do có nhiều điểm tương đồng về kinh tế, xã hội và văn hóa. Đáng chú ý là Mexico ủng hộ mạnh mẽ cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta trước đây cũng như công cuộc đổi mới hiện nay. Tại các diễn đàn quốc tế lớn, hai nước có tới gần 90% vấn đề cùng quan  điểm. Tuy nhiên do xa cách về địa lý, ngôn ngữ khác biệt, thiếu thông tin hai chiều  và do những ưu tiên địa chính trị của cả hai bên khác nhau nên trên thực tế hai nước chưa thực sự quan tâm và đẩy mạnh hợp tác kinh tế và thương mại song phương.
 Trong vài năm gần đây, mặc dù buôn bán hai chiều giữa hai nước luôn duy trì ở mức tăng trưởng cao nhưng còn quá nhỏ bé so với tiềm năng của cả hai bên. Nếu như năm 2000 Mexico xuất sang Việt nam 0,814 triệu USD và nhập khẩu từ Việt nam 35,29 triệu USD thì năm 2006 con số này đã lên đến 28,8 triệu và 376,9  triệu USD (nguồn Bộ Kinh tế Mexico) và dự báo năm 2007 còn tăng hơn nữa.
 Về chính trị, thời gian qua, hai bên cũng đã chú ý thúc đẩy hơn quan hệ  thông qua việc tăng cường trao đổi đoàn thăm viếng lẫn nhau cũng như đã ký được một số hiệp định, thoả thuận hợp tác làm cơ sở cho làm ăn lâu dài. Cụ thể:
Trao đổi đoàn trong thời gian gần đây:
- Đoàn sang Mexico: Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (12/2001), Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên (2002), Thứ trưởng Ngoại giao Lê Bàng (2004, 3/2007), Phó chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại Quốc hội Tôn Nữ Thị Ninh (3/2007).
- Đoàn bạn vào ta: Đặc phái viên Tổng thống (2001), Chủ tịch Ủy ban đối ngoại khu vực Châu Á - TBD của Thượng viện (5/2007).
Các Hiệp định, thỏa thuận đã ký:
- Hiệp đinh  miễn thị thực đối với Hộ chiếu Công vụ và Ngoại giao
- Hiệp định Hợp tác Khoa học và Công nghệ giữa Bộ KHCNMT của Việt Nam với Hội đồng Khoa học và Công nghệ Quốc gia Mexico
- Bản ghi nhớ giữa Bộ NN và PTNT VN với Bộ NN, Chăn nuôi và PTNT Mexico
- Hiệp định Hợp  tác Giáo dục và Văn Hóa,
- Thỏa thuận về cơ chế tham khảo giữa hai Bộ Ngoại Giao,
- Hiệp định Hợp tác Y tế,
- Bản ghi nhớ về Hợp tác du lịch.
Tuy nhiên, việc thực thi các hiệp định / thỏa thuận còn hạn chế.
Các Hiệp định đang đề nghị đàm phán:
- Hiệp định Hợp tác Kinh tế và Thương mại
- Ủy ban Hỗn hợp hai nước.
III. Lĩnh vực hợp tác cụ thể giữa Việt Nam và Mexico:
1. Thương mại:
Do hai nước chưa có hiệp định thương mại làm khuôn khổ pháp lý cho việc trao đổi thương mại trực tiếp nên thực tế quan hệ thương mại còn thấp so với tiềm năng to lớn. Phần lớn buôn bán hai chiều hiện nay được thực hiện qua trung gian. Doanh nghiệp hai nước chưa hiểu biết nhiều về nhau và chưa quan tâm đúng mức tới thị trường của nhau.  Hiện tại, hàng năm Bộ Thương mại Việt Nam đều cử đoàn cán bộ và doanh nghiệp sang Mexico tìm hiểu, giới thiệu thị trường, tổ chức hội thảo, tham gia triển lãm và xúc tiến thương mại nhưng với quy mô còn hạn chế.
Mặc dù hai nước có nhiều mặt hàng xuất khẩu và nhập khẩu giống nhau nhưng do nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng khác nhau nên hai bên vẫn có thể tận dụng thế mạnh của mỗi nước để bổ sung cho nhau. Một số mặt hàng chính trao đổi giữa hai nước:
+ Việt Nam xuất sang Mexico: Giầy dép các loại, đồ điện và dây cáp điện, hàng dệt may, hải sản, than đá, dụng cụ thể thao, máy in và mực, hạt tiêu, cà phê, cao su, dụng cụ thể thao, đồ chơi trẻ em, đồ gỗ, sản phấm gốm sứ, thủ công mỹ nghệ …
+ Mexico xuất sang Việt Nam: bông thô, các loại hóa chất, thuốc trừ sâu, chất dẻo, malt bia, máy tính và sản phẩm điện tử, sắt thép, vải,  dược phẩm, nguyên phụ liệu dệt may và da giày …
Do Mexico nằm trong khu vực mậu dịch tự do Bắc Mỹ nên các đối tác nói chung và Việt Nam nói riêng có thể vận chuyển hàng hóa quá cảnh qua Mỹ để vào Mexico và ngược lại. Ngoài ra do bạn có chính sách thúc đẩy đầu tư thương mại khá linh hoạt thông qua hoạt động của khu chế xuất và chương trình hỗ trợ xuất khẩu Pitex nên hai nước có thể tiến hành hợp tác đầu tư sản xuất một số mặt hàng mà hai bên có thế mạnh và nhu cầu để xuất khẩu sang các nước thứ ba như may mặc, thực phẩm, sản xuất giầy. Mặt khác, do luật mở công ty 100% vốn nước ngoài của Mexico khá phức tạp và chi phí cao nên thường các nước hay liên doanh với các công ty sở tại để dễ hoạt động.
Một yếu tố quan trọng khác ngăn cản việc doanh nghiệp hai nước trao đổi trực tiếp với nhau đó là hình thức thanh toán: theo thông lệ, phía Mexico thường mua chịu và thanh toán qua ngân hàng theo hình thức thanh toán trả chậm hoặc D/P còn các doanh nghiệp Việt Nam thì lại thiên về thanh toán theo phương thức L/C. Do đó, nếu thống nhất được một hình thức thanh toán phù hợp thì chắc chắn doanh nghiệp hai nước có thể tăng cường trao đổi trực tiếp với nhau hơn.
Hơn nữa, cũng như các nước châu Á, trong làm ăn kinh tế, Mexico cũng có truyền thống ´´nhận quà´´ và  coi trọng quan hệ cá nhân nên các đối tác làm ăn biết vận dụng văn hóa lobby một cách linh hoạt cũng có thể phát huy hiệu quả.
Website cung cấp thông tin về thương mại của Mexico là: www.trademap.org hoặc www.diaenlinea.com
2. Đầu tư: 
Mexico là một trong những nước thu hút đầu tư nước ngoài khá cao. Riêng năm 2006, đầu tư nước ngoài vào Mexico đạt 18,938 tỷ USD. Còn nếu tính từ năm 1994 (thời điểm Mexico gia nhập NAFTA) đến 2006, Mexico nhận 215,969 tỉ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài, trong đó Mỹ chiếm 62%, còn lại là Hà lan, Tây Ban Nha, Anh và Canada… Ngoài ra, Mexico cũng tiến hành đầu tư ra ngoài, chủ yếu tại các nước Mỹ La tinh do gần về địa lý và thuận lợi về văn hóa và ngôn ngữ; năm 2006, con số này lên tới 5 tỉ USD.
Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Mexico khá linh hoạt, thông qua quy định về khu chế xuất (ra đời ngày 13/1/1998, sửa đổi năm 2000 và 2003) và khu thương mại tự do (ban hành 30/1/2006), theo đó các nước có thể đầu tư vào Mexico để sản xuất các mặt hàng để xuất khẩu sang các nước thứ 3 như may mặc, thực phẩm, sản xuất linh kiện điện tử, ô tô….
Qua thực tế làm việc với sở tại, doanh nghiệp Mexico tỏ rất quan tâm tới hợp tác làm ăn với Việt Nam qua các khu chế xuất và khu tự do thương mại để sản xuất các mặt hàng mà Việt Nam có thế mạnh và có thể sử dụng nguyên liệu tại chỗ để xuất sang các nước thứ ba như may mặc, giầy dép, chế biến thực phẩm., linh kiện điện tử….
Website cung cấp thông tin về đầu tư của Mexico là: www.bancomext.com
3. Du lịch:
Mexico là nước Mỹ la tinh duy nhất được coi là một cường quốc du lịch  thế giới, hàng năm đón hơn 20 triệu khách quốc tế và nguồn thu từ du lịch đứng thứ 3 sau dầu lửa và kiều hối. Mexico rất nổi tiếng thế giới bởi những tổ hợp du lịch biển và các quần thể và di tích khảo cổ cùng với các hoạt động và sản phẩm văn hóa rất độc đáo.
Nhìn chung dân Mexico có nguồn thu nhập thấp và trung bình thì thích đi du lịch trong nước, còn tầng lớp có thu nhập cao và trên trung bình thì hay đi du lịch nước ngoài, chủ yếu đi Mỹ, Châu Âu và một số đi châu Á và Nam Mỹ.
Do xa châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng nên dân Mexico thường hay kết hợp du lịch với hoạt động thương mại và thăm mấy nước cùng lúc. Do đó, nếu Việt Nam biết tổ chức và phối hợp tốt tour du lịch quốc tế với một số nước láng giềng thì sẽ thu hút được nhiều khách Mexico. Mặt khác, đây là những du khách có nguồn thu nhập cao nên họ thường là những đối tượng đòi hỏi chất lượng dịch vụ cao và mua sắm hàng hóa lớn. Ước tính có khoảng gần 3000 du khách Mexico thăm viếng Việt Nam năm 2006.
4. Khoa học công nghệ và giáo dục đào tạo:
So với các nước trong OECD, Mexico là nước dành tỉ lệ GDP thấp cho nghiên cứu khoa học và công nghệ, khoảng 0,31 %/năm.
Những năm gần đây, Mexico đã đạt được nhiều bước tiến lớn trong giáo dục công, với tỉ lệ người mù chữ còn 9,2 %. Mexico cũng nổi tiếng với hệ thống giáo dục song ngữ từ xa thông qua hệ thống thông tin vệ tinh để phục vụ dân chúng sống ở vùng sâu, vùng xa. Trường Đại học Tự trị Quốc gia (UNAM) và Viện Công nghệ Monterrey  là những trung tâm giáo dục đại học và cao học được xếp hạng trên thế giới với nhiều chuyên khoa khác nhau và đã góp phần đào tạo ra nhiều nhà khoa học và chuyên gia nổi tiếng của Mexico. Các trung tâm giáo dục nổi tiếng của Mexico thường đào tạo nhân tài và nhận sinh viên và thực tập sinh quốc tế trên cơ sở có đi có lại. Tuy nhiên sinh viên quốc tế đáp ứng những yêu cầu về kiến thức cũng có thể trả tiền và du học dễ dàng tại Mexico.
5. Các lĩnh vực khác mà Việt Nam có khả năng hợp tác: Mexico là một nước có nền nông nghiệp phát triển khá cao, chủ yếu sản xuất  ngô, lúa, rau quả, cỏ chăn nuôi… nhưng từ khi nước này gia nhập NAFTA năm 1994 thì sản lượng các loại sản phẩm trên  đều giảm do ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực này bị cắt giảm, thời tiết không thuận lợi và không cạnh tranh nổi hàng nông sản Mỹ. Tuy nhiên hai nước đã và vẫn có thể tăng cường hợp tác nông nghiệp như trao đổi giống ngô, lúa, cỏ chăn nuôi, rau quả, giống bò sữa và bò thịt cũng như hợp tác trong việc trồng lúa nước, trồng dừa ở mexico và trồng cây nopal (một loại xương rồng có thể làm  thực phẩm cho người và xúc vật ở vùng khô cằn, hải đảo) ở Việt nam.
Là những nước sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới, Việt Nam và Mexico cũng có thể hợp tác và trao đổi kinh nghiêm trong việc trồng và chế biến cà phê vì hai bên có nhiều điểm tương đồng về kinh tế và xã hội trong việc phát triển ngành này mà không có sự cạnh tranh lớn vì Mexico chủ yếu sản xuất cà phê chè (arabica) và Việt Nam nổi tiếng với cà phê vối (robusta).
6. Những điểm cần lưu ý trong quan hệ và làm ăn với Mexico:
  + Như gần 30 nước Nam Mỹ khác từng là thuộc địa của Tây Ban Nha, Mexico dùng tiếng Tây Ban Nha làm ngôn ngữ chính  (trong tổng số khoảng 500 triệu người sử dụng trên thế giới) nên nếu bạn sử dụng thành thạo ngôn ngữ này thì đã là thế mạnh lớn trong quan hệ và giao dịch. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp lớn, công chức chính phủ và tầng lớp thượng lưu đều có thể sử dụng thông thường tiếng Anh.
 + Cũng như nhiều nước La tinh khác, dân Mexico nói chung rất sôi nổi, nhiệt tình, tuy nhiên giờ giấc không thật chính xác lắm, hay ¨hứa bốc¨ nhưng mức độ cam kết thực hiện chưa thật cao nên một khi bạn đã đạt được thỏa thuận gì đó rồi thì phải ¨¨chốt¨¨ lại ngay bằng văn bản và giám sát chặt chẽ việc thực hiện.
 + Khác với Mỹ, Canada và nhiều nước Châu Âu chủ yếu hành động theo “lý”, luật, lợi ích, người Mexico dễ bị tác động bởi tình cảm và quan hệ thân hữu nên nếu bạn tỏ chân tình, gây dựng được mối quan hệ cá nhân thân tình hoặc vận dụng linh hoạt văn hóa lobby (mời chơi thể thao, dự tiệc, tặng quà…) thì sẽ thuận lợi cho các quan hệ khác và khả năng đạt được  mục tiêu cao hơn. 
IV. Thông tin bổ sung:
Địa chỉ các cơ quan chính phủ, hiệp hội, ngành hàng, doanh nghiệp của Mexico:
1. Trang website Văn phòng Tổng thống: www.presidencia.gob.mx   (song ngữ).
2. Trang website của Bộ Ngoại giao Mexico: www.sre.gob.mx   (song ngữ).
3. Trang website của Bộ Kinh tế Mexico: www.economia.gob.mx   (song ngữ).
4. Asociación Nacional de Importadores e Exportadores de la República Mexicana, A.C. (Hiệp hội Quốc gia các nhà Nhập và Xuất khẩu Mexico).
Chủ tịch (President): Mr. Enrique Hernandez de Tejada Aldana
Địa chỉ: Monterrey #130, 1er. Piso, Col. Roma, Delegación Cuauhtémoc - 06700 México, D.F.
Tel. (52.55) 55.64.86.18 – 55.84.95.22 Ext. 21;  Fax. (52.55) 55.84.53.17
Phó Chủ tịch (Executive Vice-president): Mr. Humberto Simoneen Ardila
 5. Chamber of Commerce, Service & Tourism of Mexico City - Cámara de Comercio, Servicios y Turismo de la Ciudad de México (CANACO)
Giám đốc Thương mại (Director de Desarrollo Comercial): Mr. Roman Vidal Tamayo
Địa chỉ: Av. Paseo de la Reforma No. 42, Col. Centro, Del Cuauhtémoc - 06048 México, D.F.
Tel. (52.55) 55.92.03.71—55,92.2677; Fax. (52.55) 57.03.29.58
6. Consejo Empresarial Mexicano de Comercio Extranjero, Inversion y Tecnologia (Hội đồng Doanh nghiệp về Ngoại thương, Đầu tư và Công nghệ Mexico)
Địa chỉ : Lancaster 15, Floor 3, Col. Juarez, C.P. 06600, Mexico D.F.
Tel: (52.55) 5231-7111/7100; Fax : 5514 4978

7. Camara Nacional De la Industria Del Calzado (Phòng Công nghiệp Giầy Quốc gia)
Chủ tịch (Presidente): Mr. Guillermo Marquez Ramirez
Đ/c: Durango No. 245, Piso 12, Col. Roma, Del. Cuauhtemoc, C.P. 06700, Mexico D.F.
Tel (52.55) 2454-7126 ; Fax : (52.55) 2454-7130
Email Canaical@solar.sar.net